Studi Slavistici XXIII (2026) 1
Articoli

Lexical-Semantic Characteristics of the Belarusian Translation of Chapter 10 of the Gospel of Matthew (Orthodox and Catholic Editions)

PDF (Russian)
  • Eugeniusz Pańkow
Eugeniusz Pańkow
University of Humanities and Economics in Lodz
Bio
DOI: https://doi.org/10.36253/Studi_Slavis-18649

Published 2026-07-02

Keywords

  • Biblical Translation,
  • Lexical-Semantic Analysis,
  • Belarusian Language,
  • Gospel of Matthew,
  • Orthodoxy,
  • Catholicism
    • ...More
    Less

Copyright (c) 2026 Eugeniusz Pańkow

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.

Abstract

The article provides a comparative lexical-semantic analysis of the Catholic and Orthodox editions of the Belarusian translation of Chapter 10 of the Gospel of Matthew. The study reveals that the lexical divergences between the translations result from a complex interplay of several factors: the influence of confessional translation traditions (Polish for the Catholic edition and Church Slavonic or Russian for the Orthodox edition), the peculiarities of the Greek original text, and its Semitic (Hebrew) linguistic and cultural substrate. The findings indicate that both editions present independent linguistic and theological interpretations, each adapting the sacred text to the norms of modern Belarusian and their respective confessional traditions.

PDF (Russian)

References

  1. Багдановіч 1992: М. Багдановіч, Страцім-лебедзь, в: Поўны збор твораў: У 3 т., I, Мінск 1992, с. 117.
  2. Баршчэўскі 2015: Я. Баршчэўскі, Шляхціц Завальня, або Беларусь у фантастычных апавяданнях, Мінск 2015.
  3. Будзько 2003: І.У. Будзько, Рэлігійны слоўнік старабеларускай мовы, Баранавічы 2003.
  4. Будзько 2008: І.У. Будзько, Старабеларуская лексікаграфія ў кантэксце перакладаў Святога Пісьма на старабеларускую мову, в: Л.П. Кунцэвіч, Н.В. Паляшчук (рэд.), Дыялекталогія і гісторыя беларускай мовы: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі, Мінск 2008, с. 240-244.
  5. Будзько 2013: І.У. Будзько, Лексічны малюнак ранніх перакладных тэкстаў рэлігійнага зместу: на перакрыжаванні культурных традыцый, в: Г.М. Мезенка, С.У. Нікалаенка (склад.), Беларуска-руска-польскае супастаўляльнае мовазнаўства, літаратуразнаўства, культуралогія: Acta Albaruthenica, Rossica, Polonica: зборнік навуковых артыкулаў: па матэрыялах навуковай канферэнцыі, Віцебск 2013, с. 8-11.
  6. Будзько 2017: І.У. Будзько, Адлюстраванне лексікі і тэкставых ілюстрацый з перакладаў Францыска Скарыны ў “Гістарычным слоўніку беларускай мовы” (Вып. I-XXXVII, Мінск, 1982-2017), в: И.Л. Копылов и др. (ред.), Слово и словарь: сборник научных материалов, Минск 2017, с. 120-123.
  7. Дуброўскі 2015: А.У. Дуброўскі, Сучасныя пераклады Бібліі: семантыка-стылістычны аналіз, в: С.В. Дубовік (рэд.), Журналістыка–2015: стан, праблемы і перспектывы: матэрыялы 17-й Міжнар. навук.-практ. канф., XVII, Мінск 2015, с. 268-270.
  8. Глубоковский 1910-1913: Н.Н. Глубоковский, Благовестие св. апостола Матфея: Опыт историко-экзегетического исследования, Санкт-Петербург 1910-1913 (репринт: Сергиев Посад 1996).
  9. Казлоўская-Дода 2013а: Я. Казлоўская-Дода, Асаблівасці мовы так званага “экуменічнага перакладу” Новага Запавету (2003 г.). Лінгвістычныя нататкі, в: Другі Міжнародны кангрэс даследчыкаў Беларусі. Працоўныя матэрыялы, II, Каўнас 2013, с. 342-346.
  10. Казлоўская-Дода 2013б: Я. Казлоўская-Дода, Біблійная фразеалогія беларускай і польскай моў: агульнае і рознае, “Studia Białorutenistyczne”, VII, 2013, с. 245-258.
  11. Караткевіч 2012: У. Караткевіч, Ладдзя Роспачы, в: Чазенія. Ладдзя Роспачы: аповесці, Мінск 2012.
  12. Колас 2017: Я. Колас, Новая зямля, Мінск 2017.
  13. Москович 1984: В. Москович, Влияние иврита на русский язык: исторический аспект, в: И. Гури, А. Гинзай (сост. и ред.). Иврит – язык возрожденный: сборник статей, Иерусалим 1984, с. 158-165.
  14. Найда 1978: Ю.А. Найда, К науке переводить, в: Вопросы теории перевода в зарубежной лингвистике, Москва 1978, с. 114-136.
  15. Сакалова 2019: А. Сакалова, Некаторыя асаблівасці сучасных беларускіх перакладаў Новага Запавету (на прыкладзе Нагорнай пропаведзі), “Acta Albaruthenica”, XIX, 2019, с. 281-293.
  16. Сурыновіч 2012: С. Сурыновіч, Біблія, што зачыніла стагоддзе: “Arche. Пачатак”, 2012, 4 (115), c. 284-299.
  17. Фурс 2017: В.У. Фурс, Моўнае аблічча новых беларускіх перакладаў Евангелля паводле Мацвея, в: Е.И. Богдан (сост.), Франциск Скорина и его время. 500-летие белорусского и восточнославянского книгопечатания: материалы Международной научной конференции, Минск 2017, с. 195-199.
  18. Фурс 2018: В.У. Фурс, Лексічны склад сучасных беларускіх біблійных перакладаў: крыніцы фарміравання, в: П.В. Васючэнка и др. (рэд.), Беларуская мова, літаратура, культура і свет: праблемы рэпрэзентацыі: зборнік навуковых артыкулаў па выніках Міжнароднай навуковай канферэнцыі, Мінск 2018, с. 231-237.
  19. Шаплыка 2018: М.Э. Шаплыка, Трансфармацыя перакладаў Бібліі: ад мінулага да сучаснага, в: Г.М. Валочка, Д.В. Дзятко (рэдкал.), Дарагое мне – і маё – беларускае: навуковы зборнік, Рыга 2018, с. 330-333.
  20. Bauer и др. 2000: W. Bauer, F.W. Danker, W.F. Arndt, F.W. Gingrich, A Greek-English Lexicon of the New Testament and Other Early Christian Literature, Chicago 2000 3.
  21. Black 1967: M. Black, An Aramaic Approach to the Gospels and Acts, Oxford 1967 3.
  22. Carmignac 1987: J. Carmignac, The Birth of the Synoptics, Chicago 1987.
  23. France 2007: R.T. France, The Gospel of Matthew, Grand Rapids-Cambridge 2007 (= The New International Commentary on the New Testament).
  24. Hagner 1995: D.A. Hagner, Matthew 14-28, Dallas 1995 (= Word Biblical Commentary, 33b).
  25. Howard 1987: G. Howard, The Gospel of Matthew according to a Primitive Hebrew Text, Macon 1987.
  26. Howard 1995: G. Howard, Hebrew Gospel of Matthew, Macon 1995 2.
  27. Hubbard 2000: R.L. Hubbard, Jr., The Book of Ruth, Grand Rapids 2000.
  28. Jakobson 1959: R. Jakobson, On Linguistic Aspects of Translation, в: R.A. Brower (ed.), On Translation, Cambridge (ma) 1959, с. 232-239.
  29. Jastrow 1992: M. Jastrow, A Dictionary of the Targumim, the Talmud Babli and Yerushalmi, and the Midrashic Literature, with an Index of Scriptural Quotations, New York 1992.
  30. Kaufmann 1960: Y. Kaufmann, The Religion of Israel: From Its Beginnings to the Babylonian Exile, Chicago 1960.
  31. Keener 2009: C. S. Keener, The Gospel of Matthew: A Socio-Rhetorical Commentary, Grand Rapids-Cambridge 2009.
  32. Levenson 1994: J.D. Levenson, Creation and the Persistence of Evil: The Jewish Drama of Divine Omnipotence, Princeton 1994.
  33. Meyers 1992: C.L. Meyers, Dress and Ornamentation, in: D. N. Freedman (ed.), The Anchor Yale Bible Dictionary, ii, New York 1992, с. 235.
  34. Nida, Taber 1969: E.A. Nida, C.R. Taber, The Theory and Practice of Translation, Leiden 1969.
  35. Pankou 2022: Y. Pankou, Фанетычныя асаблівасці перакладу Новага Запавету на беларускую мову (праваслаўная і каталіцкая рэдакцыі), “Zeszyty Cyrylo-Metodiańskie”, xi, 2022, с. 33-51, doi: http://dx.doi.org/10.17951/zcm.2022.11.33-.
  36. Pankou 2023: Y. Pankou, Лексічныя і граматычныя асаблівасці перакладу глаў 1 і 2 Евангелля паводле Мацвея на беларускую мову (праваслаўная і каталіцкая рэдакцыі 2017 г.), “Poznańskie Studia Slawistyczne”, xxiv, 2023, с. 271-292, doi: https://doi.org/10.14746/pss.2023.24.12.
  37. Pańkow 2024: E. Pańkow, Лексічныя асаблівасці перакладу глаў 3 і 4 Евангелля паводле Мацвея на беларускую мову (праваслаўная і каталіцкая рэдакцыі), “Językoznawstwo”, xxvi, 2024, с. 168–184, doi: 10.25312/j.8519.
  38. Pańkow 2025: E. Pańkow, Лексічныя асаблівасці перакладу глаў 6–9 Евангелля паводле Мацвея на беларускую мову (праваслаўная і каталіцкая рэдакцыі), “Zeszyty Cyrylo-Metodiańskie”, xiv, 2025, с. 133-149, doi: 10.17951/zcm.2025.14.133–149.
  39. Preuss 1997: H.D. Preuss, לֶחֶם (leḥem), в: G. J. Botterweck, H. Ringgren, H.-J. Fabry (eds.), Theological Dictionary of the Old Testament, viii, Grand Rapids 1997, с. 192.
  40. Šavviqah 1997: Yaʿaqov Šavviqah (ʿorekh rāšhî), Rav-Millôn: ha-Millôn ha-Šālēm le-ʿIvrît ha-Ḥadāšāh, Tel Aviv 1997.
  41. Wright 2013: A.T. Wright, The Origin of Evil Spirits: The Reception of Genesis 6:1-4 in Early Jewish Literature, Minneapolis 2013.